Huurtoeslag haalt ambitie uit mensen

’Als de nood het hoogst is, is de redding nabij’, luidt het spreekwoord. Nou, de nood voor woningzoekenden kan bijna niet hoger, zou je zeggen, maar voor die redding moeten we natuurlijk wel zélf wat gaan bedenken. We kunnen niet blijven wachten op een wonder. Bijbouwen blijft lastig vanwege stikstof en alle regels die de gemeente oplegt aan projectontwikkelaars van nieuwbouwhuizen. Dus waarom concentreren we ons niet eerst op een beter gebruik van bestaande woningen?

Recreatieparken

Een paar jaar geleden schreef ik in deze column al dat onze overheid zou moeten overwegen om eigenaren van de moderne recreatiewoningen in ons land toestemming te geven om hun recreatiewoning permanent te bewonen. De woningen in recreatieparken, van het soort dat je op zondagmorgen in het programma van Harry Mens voorbij ziet komen, zijn prima geschikt. Je mag de woning wel continu aan anderen verhuren, dus waarom zou je er niet continu zelf in kunnen wonen?

En zoals enkele lezers ook al suggereerden, zou de overheid moeten overwegen om ouderen niet langer te korten op hun AOW als ze besluiten om te gaan samenwonen. Vriendinnen of geliefden zouden best willen samenwonen in het huurhuis van één van hen, maar doen dat nu niet omdat ze dan beiden hun zorgtoeslag verliezen en beiden gekort worden op hun AOW. Geef alle ouderen gewoon een basis-AOW, ongeacht of ze samenwonen of niet. Scheelt ook veel woningen.

Oneerlijkheid

Maar ik wil het in deze column over iets anders hebben dat me dwarszit en dat is de oneerlijkheid van onze woningmarkt. Ik leg het even uit. We hebben het steeds over de onmogelijkheid van starters om een betaalbare woning te vinden. Ten eerste is het met de strenge hypotheekregels al vrijwel onmogelijk om een hypotheek te krijgen en als het wél lukt, worden zij later onaangenaam verrast door de steeds hogere onroerendgoedbelasting en andere gemeentelijke heffingen voor woningeigenaren. Een gemeente als Amsterdam verhoogt daarnaast ook nog eens de erfpacht tot bijna astronomische hoogtes. Zo is het niet alleen onmogelijk voor de verpleegkundigen, onderwijzers en politieagenten om een koopwoning te kópen, maar vooral ook om erin te blijven wonen.

Nu even het verschil met huurders: Naast koopwoningen hebben we in ons land ook 3,3 miljoen huurwoningen, waarvan 2,2 miljoen sociale huurwoningen met een huur lager dan € 737. Een stad als Amsterdam telt bijvoorbeeld al 166.000 sociale huurwoningen.

Toeslag

Om een sociale huurwoning te krijgen moet je in de grote steden minimaal tien jaar op een wachtlijst hebben gestaan en na die tien jaar nog steeds niet genoeg verdienen voor een huurwoning in de vrije sector. Maar áls je eenmaal een sociale huurwoning hebt bemachtigd, dan heb je ook meteen de jackpot te pakken: Niet alleen heb je een huur van minder dan € 737 per maand en geen onroerendgoedbelasting of erfpacht, daarnaast krijg je in de meeste gevallen van onze overheid ook nog eens een maandelijks cadeautje, in de vorm van een huurtoeslag van een paar honderd euro per maand.

Ik begrijp dat we in ons land een groep mensen hebben die we op alle mogelijke manieren moeten helpen en daarvoor zijn de sociale huurwoningen natuurlijk ook bedoeld, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat deze sociale huurwoningen en het hele systeem erachter er ook voor zorgen dat we een grote groep mensen ’klein’ houden en hun ambitie dempen. Waarom zouden zij gaan werken, meer gaan werken of een promotie accepteren? Om meer te verdienen zodat ze het recht op hun goedkope woning én huurtoeslag verliezen? Er zit een weeffout in ons systeem van huurwoningen en die weeffout heet ’huurtoeslag’.
Huurtoeslag haalt niet alleen de ambitie weg bij een grote groep mensen, het zorgt er daarnaast voor dat mensen in een te grote woning blijven wonen omdat het door de huurtoeslag toch relatief goedkoop is.

Cadeautje

Het is een cadeautje voor het deel van de bevolking die het geluk hebben gehad om een sociale huurwoning te bemachtigen. Alle anderen die dat geluk niet hadden of die door hard werken, nét te veel verdienen en met moeite een huis gekocht hebben of noodgedwongen in de vrije sector moeten huren, krijgen géén huurtoeslag. Dat is toch oneerlijk?
De overheid schaft op dit moment in rap tempo alle voordeeltjes voor woningeigenaren af. De hypotheekrenteaftrek wordt voortvarend afgebouwd en als je je woning al hebt afgelost krijg je binnenkort ook het voordeel van de Wet Hillen niet meer. Aan de andere kant wordt de huurtoeslag dit jaar in aantal verder uitgebreid.

Eerlijker

Zou het niet veel eerlijker zijn om de huurtoeslag ook in rap tempo af te bouwen? We willen uiteindelijk toch naar een toeslagvrije samenleving. Gebruik de miljarden die je hiermee bespaart om een hogere belastingvrije voet te installeren of een negatieve belastingheffing voor mensen met weinig inkomen. Zo hebben álle Nederlanders er profijt van; de huurders én de woningbezitters.

 

Bron: De Telegraaf van 26 januari 2020
Auteur en foto: Annemarie van Gaal